Home

Wandelen in en om Parijs


Sacre Coeur

Sacre Coeur vanaf Parc des Buttes Chaumont

In Parijs zelf als in de omgeving is het fantastisch wandelen. Het wandelen in Parijs heb ik ontdekt toen ik in 2000 een aantal geel-rode markeringen tegenkwam, blijkbaar van een officieel streekpad. Na een bezoek aan een boekwinkel bleek er een wandelgids van Parijs te bestaan, Paris à pied. Deze gids bevat een beschrijving van twee lange stadswandelingen en is uitgegeven door de Franse organisatie voor Lange Afstand Wandelpaden (LAW’s)..

Dit is het begin geworden van mijn wandelontdekkingsreizen in Parijs, die geleid hebben tot een volledige verkenning van vier wandelpaden in Parijs, een gedeeltelijke verkenning van de GR’s -de Franse LAW’s- om Parijs heen, het zelf uitzetten van twee lange wandelroutes van ieder 1 dag in Parijs en het met enige regelmaat begeleiden van Nederlandse wandelgroepen.

Hier zet ik deze wandelmogelijkheden op een rij.

Streekpaden door Parijs-1: Paris à pied

De FFRP, de organisatie voor Franse LAW’s, heeft veel GR’s ontwikkeld. Tegenwoordig legt hij zich vooral toe op het creëren en uitgeven van streekpaden (GR de Pays). In Parijs zijn er nu drie, in twee publicaties uitgegeven.

Het eerste boekje is Paris à pied dat twee gemarkeerde wandelingen door Parijs bevat. Het boekje is een uitgebreide gids (in het Frans) met een beschrijving van de route, een beschrijving van de wijken en bezienswaardigheden op de route en duidelijke kaartjes, waardoor het -in combinatie met de geel-rode markering- bijna onmogelijk is om van de route af te wijken, ook al ben je het Frans niet machtig.

De eerste wandeling –Traversée de Paris nr.1- beslaat 19 kilometer en loopt van west naar oost dwars door de stad. Het beginpunt is bij het metrostation Porte-Dauphine aan de rand van het Bois de Boulogne. Via een stukje van dit bos gaat het weer de stad in, wordt een bijzondere brug over de Seine overgestoken, waarna de Eiffeltoren bereikt wordt. Vandaar pakt de route het groen achter de Eiffeltoren, passeert de Dôme des Invalides en gaat hartje stad in: door het Jardin du Luxembourg en dwars door het Quartier Latin met onder andere de arena uit de Romeinse tijd. Na de Jardin des Plantes gaat het weer over de Seine en langs een geheel vernieuwd stukje Parijs, met de ministeries van Financiën en Economische Zaken, het sportpaleis van Bercy en het nieuwe park van Bercy. We zijn dan al in het Oosten van Parijs, waar de wandelroute eindigt bij het Bois de Vincennes.

Deze wandelroute is de oudste GR de Pays in Parijs en dateert van 1995. Het aantrekkelijke van de tocht is de afwisseling tussen bekend en onbekend Parijs en het feit dat het grootste deel over wandelpaden, door parken en ander autoloos gebied gaat. Het is het groenste streekpad van Parijs. Het is een kwestie van smaak, maar zelf gaat mijn voorkeur meer uit naar de andere Parijse streekpaden omdat die meer door sfeervolle, relatief onbekende wijken van Parijs gaan. Desondanks is deze tocht de moeite waard, zeker als je graag door parken loopt.

De tweede wandeling -Traversée de Paris nr.2- is 20 kilometer lang. Hij loopt van noord naar zuid, enigszins aan de oostkant van Parijs.

Pop art in parc de la Villette

De tocht begint bij het Parc de la Villette, het nieuwe park in het Noordoosten van Parijs dat op het einde van de jaren ’70 op de plaats is gekomen van de uitgebreide complexen van het abattoir. Her en der zijn nog wat paviljoentjes van het abattoirterrein bewaard gebleven.

Wat nieuwe gebouwen betreft zijn het wetenschapscentrum en de Géode een aanwinst te noemen. Ook het muziekcentrum en –museum van de bekende Franse architect de Portzamparc is de moeite waard. De Portzamparc heeft ook het hotel Holiday Inn gebouwd, iets verder op de route. Na het Parc de la Villette volgt een verrassend stukje Parijs, eerst een kijkje op een kerkhof dat een nieuwbouwwijkje in de weg ligt en daarna een omweg door een dorpsachtige omgeving die je doet vergeten dat je in een wereldstad loopt. Het vervolg is een doorsteek door misschien wel het mooiste park van Parijs, het Parc des Buttes Chaumont, alleen al de moeite van deze wandeling waard.

Na het park gaat het door een stadsvernieuwingswijk en langs een oud stadsziekenhuis naar het Canal Saint-Martin met zijn pittoreske sluisjes. De volgende wijk die wordt aangedaan is de Marais, waar het langzamerhand wat toeristischer wordt. Dit is zeker het geval als de Notre-Dame in het zicht komt.

Vandaar gaat de route naar het Quartier Latin, loopt een stuk over de rue Mouffetard, duikt weer onbekend Parijs in en komt in het sfeervolle buurtje La Butte-aux-Cailles. De wandeling doorkruist nog de landelijke Cité florale met zijn rijke beplanting en bloemenpracht en eindigt met een wandeling door het Parc Montsouris.

Niet meer in de wandeling opgenomen, maar zeer aanbevolen is de in de nabijheid gelegen Cité Universitaire met onder andere het Nederlandse paviljoen gebouwd door de Nederlandse architect Dudok.

Ik vind het altijd weer een genot deze route te lopen, ook hier door de afwisseling van bekend en onbekend Parijs, de mooie parken, het dorpse van de Cité Florale en de levendigheid van een bekende buurt als de Marais en een minder bekende als La Butte-aux-Cailles. Een topper van deze wandeling is het Canal Saint-Martin met zijn trendy horeca en winkels.

Paris à pied, Fédération Française de la Randonnée Pédestre, Parijs, 1995, ISBN 2-85-699-631-0

Streekpaden door Parijs-2: Collines et villages de Paris à pied

Een paar jaar na Paris à pied is, in 2001, een tweede boekje uitgebracht: Collines et villages de Paris à pied (te voet over de heuvels en door de dorpen van Parijs) met daarin Traversée de Paris nr.3. Dit is een wandeling van 24 km. Hij begint in het westen van de stad, loopt verder aan de noordkant en gaat aan de oostzijde van Parijs naar het zuiden.

De start is van het metrostation Porte Maillot, waarna de route de Arc de Triomphe passeert en in een Russisch stukje Parijs komt. Dit stuk is het minst interessante van de wandeling en je zou ook heel goed bij de Russische kathedraal kunnen beginnen. Daarna gaat het door het Parc Monceau, een onverwacht leuk pleintje en dito winkelstraat -het place en de rue de Lévis- en een klein maar sfeervol park -het square des Batignolles- richting Montmartre.

Op de route is nog wel iets te proeven van de sfeer van het oude kunstenaarsdorp Montmartre. Daarna daalt de route spectaculair af van de heuvel waarop Montmartre ligt en komt hij in de Noord-Afrikaanse wijk die ten noorden van het Gare du Nord ligt.

Een mooi stukje langs het water van het Bassin de la Villette, met zijn gigantische woontorens, leidt vrij snel naar het Parc des Buttes Chaumont, dat ook door Traversée de Paris nr.2 wordt aangedaan. Hierna komen we door de multiculturele wijk Belleville, die sterk in opkomst is met een stukje China Town en veel Noord-Afrikaanse bakkers en restaurantjes. Nederlandse kranten, tijdschriften en reisgidsen maken hier tegenwoordig gewag van, maar de toeristenstromen zijn gelukkig tot nu toe uitgebleven.

Door het Parc de Belleville met zijn uitzicht over Parijs loopt het pad naar een ander vroeger dorp, Ménilmontant. Na het kerkhof Père Lachaise is het volgende dorp aan de beurt, Charonne, met zijn kerkhofje, schattige kerkje en dorpsstraat (de rue Saint-Blaise).

Rue Saint-Blaise

 

De route gaat van hier nog verder naar de Porte Vincennes, maar heeft duidelijk zijn top gehad. Het laatste stuk vind ik niet echt aanbevelenswaardig.

Deze tocht door een aantal totaal verschillende dorpen van Parijs is mijn favoriet. Een dag over deze route wandelen doet je de mondaine en toeristische (en dure) kant van Parijs bijna vergeten. Voor mij is het een gigantische aanrader doordat je -niet ver van het bekende Parijs- het ‘andere’ Parijs zo goed kunt proeven en ervan genieten.

Collines et villages de Paris à pied, Fédération Française de la Randonnée Pédestre, Parijs, 2001, ISBN 2-85-699-850-X

Een Grande Randonnée door Parijs: de GR-2 – Les Sentiers de la Seine dans Paris

Naast de drie streekpaden die door Parijs lopen is er een gemarkeerde route, aangegeven met de bekende rood-witte GR-tekens, de GR-2. De route loopt van oost naar west, min of meer langs de Seine, en de lengte bedraagt 29 km. In tegenstelling tot (het allergrootste deel van) de hierboven besproken streekpaden loopt niet gehele route binnen de rondweg van Parijs. Het Parijse gedeelte van de GR-2 start aan de oostzijde van het Bois de Vincennes, loopt bijna 7 km door het bos en komt dan pas in het Parijs van binnen de ringweg. Ook het laatste deel speelt zich buiten Parijs af, maar dat is een veel kleiner stukje.

Na het Bois de Vincennes komt de GR-2 bij het Parc de Bercy, loopt een stukje over de kade van de Seine om via de Place de la Bastille in een gezellig stukje Marais te belanden. Daarna worden er wat highlights van Parijs aangedaan: het Centre Pompidou, de Hallen, de binnenplaatsen van het Louvre, de Tuilerieën met zijn vele beeldhouwwerken, het Petit en Grand Palais, het Palais de Tokyo met aan de overkant het Musée du quai Branly ontworpen door Jean Nouvel.

Musée du quai Branly

Snel hierna komt u bij het Palais de Chaillot met een mooi uitzicht op de Eiffeltoren. Geen onbekende stukjes Parijs, maar de route loopt zo plezierig dat het eerder een voordeel dan een nadeel is.

We komen daarna op een soort langgerekt eiland in de Seine, de Allée des Cygnes, met uitzicht op een aantal volumineuze bouwwerken, zoals het gebouw van Canal Plus van de Amerikaanse architect Richard Meier. Snel daarna wordt het indrukwekkende Parc André Citroën bereikt, een nieuw ontwikkeld park op het vroegere terrein van de autofabriek van Citroën. De Gr-2 gaat hierna nog 2 km verder in een buitenwijk van Parijs, maar dit deel is niet echt de moeite waard.

Deze route is een soort alternatief van de Traversée de Paris nr.1. Zelf vind ik de GR-2 interessanter, vooral door de steeds voel- en zichtbare aanwezigheid van de Seine en het lopen langs veel highlights van Parijs, zonder daar een toeristisch gevoel van te krijgen.

Les Sentiers de la Seine dans Paris, Fédération Française de la Randonnée Pédestre, Parijs, 2002, ISBN 2-85-699-822-4

Paden om Parijs-1: de GR-1 – Tour de l’Ile-de-France

De GR-1 is een wandelroute om Parijs heen, een ommegang, van eerbiedwaardige omvang. Hij beslaat 630 km. Ik heb nog maar gedeelten ervan gelopen, maar daarvan ben ik erg onder de indruk. De eerste etappe begint in Parijs zelf en gaat door het Bois de Boulogne Parijs uit, door het indrukwekkende parc de Saint-Cloud met mooi uitzicht over Parijs.

Een ander deel dat ik heb gelopen is van Pontoise naar Auvers-sur-Oise, de plaats waar Vincent van Gogh zijn laatste maanden heeft doorgebracht en waar nog veel te is te vinden dat met zijn verblijf heeft te maken. Een derde deel dat ik ken, loopt van Melun naar Fontainebleau door het gelijknamige bos. Alsof je door Midden- of Zuid-Frankrijk loopt.

Bij al deze drie etappes viel het me op dat het voelt alsof je ver van Parijs bent. Maar door het uitstekende openbaar vervoer (voorstadtrein -RER- of trein) is de stad toch nabij.

GR-1. Tour de l’Ile-de-France, Fédération Française de la Randonnée Pédestre, Parijs, 1994, ISBN 2-85-699-578-0

Paden om Parijs-2: GR de pays La ceinture verte de l’Ile-de-France

Dit streekpad blijft wat dichter bij Parijs dan de GR-1; de afstand tot Parijs varieert tussen de 15 en 40 km. De totale lengte bedraagt 271 km.

Zelf heb ik twee etappes gelopen. Eén van Cergy-Pontoise (vanaf het station Cergy-Saint-Christophe) via Pontoise naar Auvers-sur-Oise. Een hele mooie wandeling, maar wat aan de lange kant. Je komt door Cergy-Pontoise, één van de vijf nieuwe steden rond Parijs met architectuur van neoclassicistische snit van de Catalaan Bofill, loopt langs de Oise en langs het stadje Pontoise om uiteindelijk Auvers-sur-Oise te bereiken. Dit dorp is vooral bekend geworden omdat Vincent van Gogh hier de laatste twee maanden van zijn leven doorbracht. Op de begraafplaats is zijn graf, en dat van zijn broer Theo. Bezienswaardig zijn verder de door Van Gogh geschilderde kerk, zijn standbeeld van Zadkine in het park en de her en der opgehangen reproducties van door hem hier gemaakte schilderijen. Ik heb ook wel eens de route vanaf de andere kant gelopen: het stuk van station Taverny naar Auvers-sur-Oise. Een niet zo’n lange tocht door een mooi bos.

Een tocht waar ik voor een deel mijn eigen weg heb gezocht is van Noisy-le-grand via Noisiel naar Chelles (de laatste twee plaatsen liggen op de route). Noisy-le-grand, ook weer een nieuwe stad, is in architectuurkringen bekend om de gigantische en zeer bezienswaardige flatgebouwen die Bofill daar heeft gebouwd. Het is wel te doen om vandaar het pad te bereiken. Over een mooi stukje, door het parc de Noisiel en langs de Marne, kom je bij het station van Chelles. Ook dit pad geeft het gevoel ver weg van een wereldstad te zijn. Ook hier is het openbaar vervoer goed.

La ceinture verte de l’Ile-de-France, Fédération Française de la Randonnée Pédestre, Parijs, 1997, ISBN 2-85-699-697-3

Eigen wandelroutes

Alsof er nog niet genoeg routes door Parijs lopen, heb ik zelf twee lange ééndaagse wandelingen in Parijs uitgezet: een architectuurwandeling in het zuidwestelijk deel van Parijs en een wandeling door historisch Parijs, met veel nadruk op de daar aanwezige Passages.

Mijn architectuurwandeling start in het jardin du Luxembourg en gaat eerst door de vroegere artiestenbuurt Montparnasse. In het 6e arrondissement komen we langs het onbekende, maar interessante museum van de beeldhouwer Zadkine, een zeer modern ogen wooncomplex uit 1912 van de Franse architect Henri Sauvage en een standbeeld van Rodin.

In het 14e arrondissement komen we vrij snel bij het kerkhof van Montparnasse, alleen al een bezoek waard vanwege het beeldje De Kus van de beeldhouwer Brancusi bij een graf.

De Kus van Brancusi

Daarna kunnen we ons verbazen over de moderne architectuur van de Franse toparchitect Jean Nouvel en gaan we een eeuw terug in de tijd met architectuur van de Art Nouveau.

Moderne architectuur is er weer te bewonderen in de buurt van het Gare de Montparnasse met onder meer een neoclassicistisch woongebouw van Bofill en kort daarna een bijzondere, moderne kerk uit 1998. We zijn dan in het volgende arrondissement, het 15e. Via het Parc George Brassens en het vroegere artiestengebouw La Ruche komen we bij het recent ontwikkelde Parc André Citroën. De route gaat nog verder in het 16e arrondissement, maar voor een eendaagse wandeling is dat slechts op papier. Het is meestal te ver om hier te komen.

Arichitectuur in het 16e arr.

Architectonisch is deze wijk interessant vanwege werken van de modernist Le Corbusier en de Art Nouveau-architect Guimard. Het is een lange wandeling, maar erg de moeite waard, zowel vanwege de rustige parken en begraafplaatsen die worden doorkruist als de te bewonderen architectuur.

Mijn wandeling door historisch Parijs gaat dwars door het historsch centrum onder andere door 1e, 2e en 3e arrondissement. Hier, en ook in het gebied iets ten noorden hiervan in het 9e arrondissement, zijn veel passages die in de 19e eeuw als winkelgebieden zijn aangelegd. Wat opvalt is het verschil in sfeer tussen de ene en andere passage. De een is deftig, de ander op een moderne manier levendig en weer een ander is uitgesproken levendig. We komen ook langs een mooie bioscoop, waar ik met een groep een keer binnen mocht kijken, omdat er net geen voorstelling was, en een bijzondere kerk. De passages laten we achter ons als we bij het Centre Pompidou komen, waarna we de Marais induiken. Meestal eindigt de wandeling hier ergens, maar op papier gaat hij nog verder, langs of over de Viaduc des Arts met ambachtelijke winkels en daarboven een kilometers doorlopende promenade. We zitten dan al in het oosten van Parijs, in het 12e arrondissement.

De twee eigen wandelroutes en een aantal onderdelen van Paris à Pied en de GR-2 zijn de belangrijkste bestanddelen van de begeleide stadswandelweek die ik twee keer per jaar in Parijs organiseer. Zie hiervoor de homepage van www.stadswandelkantoor.nl

© Gerard Goudriaan, 2008. Foto's Joppe de Groot


N I E U W S
Joods Amsterdam. Donderdag 4 en vrijdag 5 mei 2017 vanaf de Nieuwmarkt.
Een wandeling door drie prachtige buurten met een tragisch verleden. meer...

Stadswandelkantoor op Facebook
Al jaren deelt Stadswandelkantoor het nieuws over onze activiteiten via Facebook. Meer..

Amsterdam acht keer anders
Acht themaroutes door rustige delen van vooral de binnenstad en iets doorbuiten. Meer

Wandelen met de CJP Cultuurkaart
Scholen kunnen voor hun CKV-lessen heel goed terecht bij Stadswandelkantoor. Voor historische en architectuurrondleidingen, mét Cultuurkaart-korting. Meer..

Meer Nieuws...
Stadswandelkantoor Amsterdam. City Walks Office Amsterdam. Stadtwanderungen Amsterdam. Rondleidingen, wandelen, fietsen.